ساز3

چنگ ناپیرآسو

Picture of رابعه زند

رابعه زند

مدرس و پژوهشگر ساز قانون و چنگ‌های باستان

تاریخچه چنگ ناپیرآسو

در سه نقش برجسته از نقوش (كول فرح) ، متعلق به دوره‌ی ایلامی (شهر ایذه،استان خوزستان کنونی) چنگ‌هایی دیده میشود:

در نقش برجسته اول سه نوازنده با لباسهای بلند به سمت راست در حركت اند. دو نوازنده در جلوی این ردیف یعنی به سمت راست چنگ مینوازند. چنگنوازِ نخست، چنگ سه گوش چهارده سیمی را عمودی گرفته است ، حال آنكه نوازنده دوم،چنگ نه سیمی را افقی حمل میكند و یک نوازنده سازكوبه ای ِ چهارگوشه نیز،آنها را همراهی میکند.نوازنده‌ی چنگ عمودی ساز را با دست راست می نوازد و مشخص است که بوسیله‌ی آرنج و ساعد دست چپ ، آن  را نگه داشته و بنظر میآید که  چهارده سیم دارد و منگوله-هایش (شُرابه‌ها) در پایه‌ای به هم گره خورده و یک حاشیه ی تزئینی ایجاد كرده است،كه به نظر میرسد از اسلوب تخیلی خاصی طبعیت میكرده‌اند. در اینجا حاشیه تزئینی تنها برای یک چنگ عمودی وجود دارد.

تصاویر منصوب به نقش برجسته های کول فرح
تصاویر منصوب به نقش برجسته های کول فرح

رابعه زند در سال ۱۳۹۶ این ساز (چنگ مثلثی عمودی) را، طراحی کرد و بعد از چند بار بازسازی (برای صدادهی بهتر) در سالهای بعد،در شبکه‌ای خبری ، از آن رونمایی کرد. او با مشورت با دوست عزیزش، دکتر شروین وکیلی ، نام این ساز را «ناپیرآسو» گذاشت ،که به معنای کنونی (ماه‌بانو) نام دارد. هدف وی از این نامگذاری این بود که در دوره‌ی ایلامی ، قرن چهارم پیش از میلاد  ، یکی از برجسته‌ترین و پر قدرت‌ترین ملکه‌های  گذشته ، همسرِ شاه اونتاش ناپیریشا بود که تندیس برنزی آن،توسط برنزکاران شوش ساخته شده بود (در موزه لوور پاریس) لازم به توضیح است در پائین لباس ملکه نامه‌ای خطاب به مردم است که نشانه‌ی قدرت آن زمان ملکه بوده و حلقه‌ای در دست چپ ایشان،که نشانه‌ی ازدواج و پیونداست و جزء اولین‌تندیس ها در‌ این مورد نام برده می شود.

رابعه زند،اسم گروه موسیقی خود را نیز «ناپیرآسو» نهاد.